Rękojmia

Rękojmia to ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy za wady rzeczy sprzedanej, wynikająca z Kodeksu cywilnego: zgodnie z art. 556 KC sprzedawca odpowiada wobec kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę. Powstaje z mocy prawa — nie trzeba jej nikomu obiecywać ani nigdzie o niej pisać — i obejmuje również sprzedaż między osobami prywatnymi, także rzeczy używanych.

Wadą fizyczną jest niezgodność rzeczy z umową: brak właściwości, które rzecz powinna mieć, nieprzydatność do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę, brak właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewniał, oraz wydanie rzeczy w stanie niezupełnym.

Ile trwa i czego można żądać

Kupujący może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo o odstąpieniu od umowy, przy czym odstąpienie jest wyłączone, gdy wada jest nieistotna, a sprzedawca może je zablokować, niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności wymieniając rzecz na wolną od wad albo wadę usuwając. Alternatywnie kupujący może od razu żądać naprawy lub wymiany.

Kiedy się z tym spotkasz

Sprzedając prywatnie. Odpowiadasz za wady sprzedanej rzeczy przez dwa lata od jej wydania, nawet jeśli w ogłoszeniu nie było ani słowa o gwarancji. Dotyczy to sprzętu, mebli, rowerów i samochodów.

Kupując od osoby prywatnej. Nie masz prawa odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni ani uprawnień konsumenckich — te przysługują wyłącznie w relacji z przedsiębiorcą. Rękojmia z Kodeksu cywilnego przysługuje Ci jednak w pełni.

Kupując od firmy jako konsument — rękojmia Cię nie dotyczy. Od 1 stycznia 2023 r. w relacji przedsiębiorca–konsument rękojmię zastąpił reżim niezgodności towaru z umową z ustawy o prawach konsumenta. Kolejność uprawnień jest tam odwrócona: najpierw naprawa albo wymiana, dopiero potem obniżenie ceny lub odstąpienie. Rękojmia z KC pozostała dla transakcji między przedsiębiorcami oraz między osobami prywatnymi.

Na co uważać

Rękojmię w umowie prywatnej można wyłączyć — i to działa. Art. 558 § 1 KC pozwala stronom rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć odpowiedzialność z tytułu rękojmi, jeżeli kupującym nie jest konsument nabywający od przedsiębiorcy. Zapis „strony wyłączają rękojmię za wady" w umowie między osobami prywatnymi jest skuteczny.

Ale nie chroni tego, kto zataił wadę podstępnie. Wyłączenie rękojmi jest bezskuteczne, gdy sprzedawca podstępnie zataił wadę (art. 558 § 2 KC), a w takim wypadku nie działają też terminy z art. 568 KC. Ukrycie skorodowanej podłogi pod nową wykładziną nie da się obronić żadną klauzulą.

Wada znana kupującemu nie jest wadą. Jeżeli kupujący wiedział o usterce w chwili zawarcia umowy, nie może się na nią powoływać. Dlatego opis stanu w ogłoszeniu i w umowie chroni obie strony: sprzedającego przed roszczeniem, kupującego przed niespodzianką.

Sprzedawca-przedsiębiorca nie może wyłączyć odpowiedzialności wobec konsumenta. Klauzula „nie udzielamy rękojmi" w regulaminie sklepu nie ma mocy.

W sporze o dużą kwotę skonsultuj się z prawnikiem. Ocena, czy wada jest istotna i czy została podstępnie zatajona, zależy od okoliczności konkretnej sprawy.