Przedawnienie roszczeń

Przedawnienie roszczeń to instytucja Kodeksu cywilnego (art. 117-125), zgodnie z którą po upływie ustawowego terminu ten, od kogo żądasz pieniędzy, może uchylić się od zapłaty, podnosząc zarzut przedawnienia. Roszczenie nie znika: dług nadal istnieje, a dobrowolna spłata jest ważna, ale w sądzie przedawnionej kwoty zwykle już nie wyegzekwujesz. Podstawowy termin wynosi sześć lat, dla świadczeń okresowych i roszczeń związanych z działalnością gospodarczą trzy lata, a koniec terminu przesuwa się na ostatni dzień roku kalendarzowego.

Ile trwa przedawnienie?

Przesunięcia na koniec roku nie stosuje się, gdy termin jest krótszy niż dwa lata. Terminów nie można w umowie skrócić ani wydłużyć (art. 119 KC).

Od kiedy liczy się termin

Bieg przedawnienia zaczyna się w dniu, w którym roszczenie stało się wymagalne, czyli kiedy mogłeś żądać zapłaty. Jeśli wymagalność zależy od Twojej czynności, na przykład od wypowiedzenia pożyczki bez ustalonego terminu zwrotu, termin liczy się tak, jakbyś tę czynność podjął najwcześniej, jak się dało (art. 120 § 1 KC).

Jak przerwać przedawnienie

Bieg przedawnienia przerywa każda czynność przed sądem lub komornikiem podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia, na przykład pozew albo wniosek egzekucyjny, oraz uznanie długu przez dłużnika (art. 123 § 1 KC). Po przerwaniu termin biegnie od nowa, w całości. Gdy przerwę spowodowała sprawa w sądzie, nowy termin nie rusza, dopóki postępowanie się nie skończy (art. 124 KC).

Mediacja i zawezwanie do próby ugodowej nie przerywają już przedawnienia, tylko je zawieszają na czas trwania (art. 121 KC).

Najtańszy sposób to pisemne uznanie długu podpisane przez dłużnika. Gotowy wzór znajdziesz pod adresem uznanie długu.

Na co uważać

Zwykłe wezwanie do zapłaty nie przerywa przedawnienia. Pismo do dłużnika porządkuje sprawę i bywa potrzebne przed pozwem, ale samo w sobie nie zatrzymuje zegara. Wzór takiego pisma: wezwanie do zapłaty.

Wobec konsumenta sąd uwzględnia przedawnienie z urzędu. Po upływie terminu nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przeciwko konsumentowi (art. 117 § 2¹ KC). W wyjątkowych przypadkach sąd może, kierując się względami słuszności, pominąć upływ terminu (art. 117¹ KC).

Między osobami prywatnymi zarzut musi podnieść dłużnik. Jeśli tego nie zrobi, sąd może zasądzić przedawnione roszczenie. Zrzeczenie się zarzutu przed upływem terminu jest nieważne.

Terminy z rękojmi to osobna sprawa. Uprawnienia z rękojmi mają własne, krótsze reguły czasowe.

Przy większej kwocie albo niejasnej dacie wymagalności skonsultuj się z prawnikiem, zanim uznasz sprawę za przegraną albo wygraną. Całą ścieżkę odzyskiwania pieniędzy opisaliśmy w tekście jak odzyskać pieniądze od znajomego.