Urlop wypoczynkowy

Urlop wypoczynkowy to coroczny, płatny urlop pracownika z Kodeksu pracy: 20 dni przy stażu krótszym niż 10 lat i 26 dni od 10 lat (art. 154), z czego 4 dni można wziąć na żądanie (art. 167[2]); zaległy urlop trzeba wykorzystać do 30 września następnego roku, a przy odejściu z pracy należy się ekwiwalent.

Aktualizacja:

Urlop wypoczynkowy to przysługujące pracownikowi zatrudnionemu na umowę o pracę prawo do corocznego, nieprzerwanego i płatnego wypoczynku (art. 152 Kodeksu pracy). Pracownik nie może się go zrzec ani „sprzedać” pracodawcy w trakcie zatrudnienia. Wymiar wynosi 20 dni, gdy pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat, i 26 dni po co najmniej 10 latach (art. 154 § 1). Przy niepełnym etacie urlop liczy się proporcjonalnie, zaokrąglając niepełny dzień w górę. Za czas urlopu pracownik dostaje takie wynagrodzenie, jakie otrzymałby, gdyby pracował (art. 172).

Ile dni urlopu przysługuje i jak liczy się staż?

Krótka odpowiedź

20 dni przy stażu poniżej 10 lat, 26 dni od 10 lat. Do stażu wlicza się poprzednie etaty bez względu na przerwy oraz szkołę: do 3 lat za zasadniczą szkołę zawodową, 4 lata za liceum, do 5 lat za technikum, 6 lat za szkołę policealną i 8 lat za studia. Okresów nauki nie sumuje się. Od 2026 r. do stażu dochodzą też m.in. umowy zlecenia i działalność gospodarcza.

Absolwent studiów ma więc 8 lat stażu na starcie i po 2 latach pracy nabywa prawo do 26 dni (art. 155 § 1). Pracownik zaczynający pierwszą w życiu pracę nabywa urlop stopniowo: po każdym miesiącu pracy 1/12 wymiaru (art. 153 § 1).

Zmiana z 2026 r.: do okresu zatrudnienia wlicza się okresy prowadzenia działalności gospodarczej, za które opłacono składki, oraz umowy zlecenia i agencyjne, jeśli podlegały ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu (art. 302[1] KP). U pracodawców spoza sektora publicznego przepis działa od 1 maja 2026 r. Pracownik dokumentuje te okresy zaświadczeniem z ZUS, a zatrudniony w dniu zmiany ma na to 24 miesiące.

Najważniejsze zasady

ZagadnienieZasada
Podział urlopuna wniosek pracownika, ale jedna część co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych (art. 162)
Urlop na żądaniedo 4 dni w roku, zgłoszenie najpóźniej w dniu rozpoczęcia (art. 167[2])
Terminw roku nabycia; zaległy najpóźniej do 30 września następnego roku (art. 161 i 168)
Choroba w czasie urlopuniewykorzystaną część pracodawca udziela później (art. 166)
Odwołanie z urloputylko w razie okoliczności nieprzewidzianych, pracodawca pokrywa koszty (art. 167)
Koniec zatrudnieniaekwiwalent pieniężny za niewykorzystane dni (art. 171)

Urlop na żądanie nie jest dodatkowym urlopem: te 4 dni pochodzą z 20 albo 26 dni wymiaru. Limit dotyczy roku kalendarzowego niezależnie od liczby kolejnych pracodawców (art. 167[3]).

Na co uważać

Ekwiwalent tylko przy odejściu. Pieniądze zamiast urlopu należą się wyłącznie przy rozwiązaniu lub wygaśnięciu umowy. Od 27 stycznia 2026 r. pracodawca wypłaca ekwiwalent w terminie wypłaty wynagrodzenia, a gdy ten przypada przed końcem umowy, w ciągu 10 dni od jej rozwiązania (art. 171 § 4 i 5). Ekwiwalentu nie ma, jeśli strony od razu zawierają kolejną umowę i urlop przechodzi na nią.

W okresie wypowiedzenia pracodawca może wysłać na urlop. Pracownik musi wtedy go wykorzystać (art. 167[1]). Szczegóły wypowiedzeń opisuje hasło okres wypowiedzenia.

Nieudzielenie urlopu to wykroczenie. Grozi za nie grzywna, od 8 lipca 2026 r. od 2000 do 60 000 zł (art. 282 § 1 pkt 2 KP).

Nowy pracownik przynosi historię. Ile urlopu wykorzystał u poprzedniego pracodawcy w danym roku, wynika z świadectwa pracy. Pobierz gotowy wniosek o urlop wypoczynkowy.

Źródła

  1. Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 277 (art. 152-155, 162, 167[2]-168, 171) - Dziennik Ustaw, API ELI Kancelarii Sejmu (dostęp: 2026-09-23)
  2. Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. 2026 poz. 25, art. 171 § 4 i 5 KP) - Dziennik Ustaw, API ELI Kancelarii Sejmu (dostęp: 2026-09-23)
  3. Ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1423, art. 302[1] KP) - Dziennik Ustaw, API ELI Kancelarii Sejmu (dostęp: 2026-09-23)

Powiązane pojęcia

Więcej na ten temat