Formalności
Sprzedaż domu krok po kroku: dokumenty, podatek, cena
Taksa za akt przy domu za 800 000 zł to maks. 1985 zł netto, PCC 2% płaci kupujący, PIT 19% tylko przed upływem 5 lat. Dokumenty, kredyt i kroki do aktu.
Sprzedaż domu krok po kroku wygląda podobnie jak sprzedaż mieszkania, z trzema różnicami: sprzedajesz także działkę, dokumentów z gminy i starostwa jest więcej, a kupujący zada pytania o ogrzewanie, dach i media. Poniżej dziewięć kroków od sprawdzenia księgi do rozliczenia podatku, z kwotami policzonymi według przepisów z października 2026 roku.
Jak sprzedać dom krok po kroku?
Krótka odpowiedź
Sprawdź księgę wieczystą, ustal cenę, zbierz dokumenty i świadectwo energetyczne, wystaw ogłoszenie, podpisz umowę przedwstępną z zadatkiem, uzgodnij z bankiem spłatę hipoteki, podpisz akt notarialny i wydaj dom. Jeśli sprzedajesz przed upływem 5 lat od końca roku nabycia, złóż PIT-39 do 30 kwietnia następnego roku.
Sprawdź księgę wieczystą i stan prawny
Upewnij się, że jesteś wpisany jako właściciel, i sprawdź hipoteki, służebności oraz to, czy potrzebujesz zgody małżonka lub współwłaścicieli.Ustal cenę
Porównaj podobne domy w okolicy, a przy nietypowej nieruchomości zamów operat u rzeczoznawcy majątkowego.Zbierz dokumenty
Podstawa nabycia, wypis z rejestru gruntów, zaświadczenia z gminy, a przy spadku zaświadczenie z urzędu skarbowego.Zamów świadectwo charakterystyki energetycznej
Świadectwo przekażesz kupującemu przy akcie notarialnym, a jego wskaźniki podasz w ogłoszeniu.Wystaw ogłoszenie i pokaż dom
Opisz działkę, dom, media, ogrzewanie i stan prawny, dodaj zdjęcia z zewnątrz i wnętrz.Podpisz umowę przedwstępną z zadatkiem
Wpiszcie cenę, termin aktu, zadatek, warunek kredytu kupującego i podział kosztów.Uzgodnij spłatę hipoteki z bankiem
Przy kredycie zamów w banku zaświadczenie o kwocie do spłaty i zgodę na wykreślenie hipoteki po spłacie.Podpisz akt notarialny i wydaj dom
Notariusz pobiera PCC od kupującego i składa wniosek do księgi wieczystej, a Wy spisujecie protokół zdawczo-odbiorczy.Rozlicz podatek, jeśli sprzedajesz przed upływem 5 lat
Złóż PIT-39 do 30 kwietnia następnego roku i rozważ ulgę mieszkaniową.
Zacznij od księgi wieczystej, bo to ona ujawni problemy, które blokują akt: brak wpisu po spadku, współwłaściciela, o którym zapomniałeś, albo starą hipotekę. Jeśli dom należy do majątku wspólnego, do sprzedaży potrzebujesz zgody małżonka (art. 37 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
Jakie dokumenty są potrzebne do sprzedaży domu u notariusza?
Krótka odpowiedź
Notariusze wymieniają przy sprzedaży nieruchomości gruntowej: podstawę nabycia (akt notarialny, poświadczenie dziedziczenia, postanowienie sądu), aktualny wypis z rejestru gruntów, zaświadczenie o przeznaczeniu działki w planie miejscowym, zaświadczenia o rewitalizacji i o planie urządzenia lasu, a przy spadku zaświadczenie z urzędu skarbowego. Przy domu dochodzi świadectwo charakterystyki energetycznej.
Listę układamy według tego, co publikują kancelarie notarialne. Twój notariusz może poprosić o coś jeszcze, więc zadzwoń do kancelarii, zanim zaczniesz zamawiać zaświadczenia.
| Dokument | Skąd | Kiedy |
|---|---|---|
| Podstawa nabycia | Twoje dokumenty | zawsze |
| Numer księgi wieczystej | Twoje dokumenty, notariusz sprawdza KW elektronicznie | zawsze |
| Wypis z rejestru gruntów (i budynków) | starostwo lub urząd miasta | zawsze |
| Wyrys z mapy ewidencyjnej | starostwo lub urząd miasta | gdy trzeba założyć nową księgę |
| Zaświadczenie o przeznaczeniu w planie miejscowym | urząd gminy | zawsze |
| Zaświadczenie o rewitalizacji | urząd gminy | zawsze |
| Zaświadczenie o planie urządzenia lasu | starostwo | zawsze |
| Zaświadczenie z urzędu skarbowego | urząd skarbowy | przy nabyciu w spadku |
| Zgoda banku na wykreślenie hipoteki | bank | gdy jest hipoteka |
| Świadectwo charakterystyki energetycznej | osoba uprawniona z wykazu | przy akcie zbycia |
Pytania kupującego wykraczają poza listę notariusza. Przygotuj odpowiedzi o źródle ogrzewania, przyłączach, szambie lub kanalizacji, dojeździe do drogi publicznej i roku remontu dachu. Kupującemu, który wcześniej sprawdzał działki, pomoże też wypis z planu miejscowego, z którego wyczyta, co wolno dobudować.
Po co świadectwo charakterystyki energetycznej przy sprzedaży domu?
Krótka odpowiedź
Właściciel przekazuje nabywcy świadectwo charakterystyki energetycznej przy sporządzeniu aktu notarialnego zbycia (art. 11 ust. 1 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków). Świadectwo jest ważne 10 lat, chyba że roboty budowlane zmieniły charakterystykę energetyczną domu, a za niewykonanie obowiązku grozi grzywna.
Ważność wynika z art. 14, a kara z art. 41 ustawy. Przy domu termin 10 lat łatwo przeoczyć: wymiana pieca albo docieplenie ścian może sprawić, że stare świadectwo straci ważność wcześniej.
Jeśli świadectwo już jest, art. 13 każe podać w ogłoszeniu wskaźniki zapotrzebowania na energię użytkową, końcową i nieodnawialną pierwotną, udział odnawialnych źródeł energii i emisję CO2. Kupujący domu i tak zapyta o koszty ogrzewania, więc te liczby oszczędzają jedną rundę pytań.
Ile kosztuje notariusz przy sprzedaży domu i kto płaci PCC?
Krótka odpowiedź
Za akt przeniesienia własności nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym notariusz może pobrać najwyżej połowę stawki z § 3 rozporządzenia o taksie notarialnej. Przy cenie 800 000 zł to 1985 zł netto, czyli 2441,55 zł z 23% VAT. Kupujący płaci 2% PCC, a wpis własności do księgi kosztuje 200 zł.
Obniżkę do połowy stawki dla domu jednorodzinnego przewiduje § 6 pkt 18 rozporządzenia. Stawka bazowa dla wartości od 60 000 zł do 1 000 000 zł to 1010 zł plus 0,4% nadwyżki ponad 60 000 zł, a od 1 000 000 zł do 2 000 000 zł 4770 zł plus 0,2% nadwyżki ponad milion (§ 3). Więcej o tym, jak liczy się taksa notarialna, piszemy w słowniku.
| Cena domu | Stawka bazowa z § 3 | Maksymalna taksa za akt, netto | Z VAT 23% | PCC 2% (kupujący) |
|---|---|---|---|---|
| 500 000 zł | 2770 zł | 1385 zł | 1703,55 zł | 10 000 zł |
| 800 000 zł | 3970 zł | 1985 zł | 2441,55 zł | 16 000 zł |
| 1 200 000 zł | 5170 zł | 2585 zł | 3179,55 zł | 24 000 zł |
Do tego dochodzą wypisy aktu, najwyżej 6 zł netto za stronę (§ 12), opłata sądowa 200 zł za wpis własności (art. 42 ustawy o kosztach sądowych) i 100 zł za wykreślenie hipoteki, czyli połowa opłaty za wpis (art. 46). To maksima: notariusz może wziąć mniej.
PCC płaci kupujący (art. 4 ustawy o PCC), stawka przy nieruchomości to 2% (art. 7), a notariusz pobiera podatek jako płatnik (art. 10). Kupujący, któremu w dniu zakupu ani wcześniej nie przysługiwała własność mieszkania ani domu, może być zwolniony (art. 9 pkt 17). Czy zwolnienie obejmuje w danym przypadku także grunt pod domem, potwierdzi notariusz.
Jak sprzedać dom z kredytem hipotecznym?
Krótka odpowiedź
Nie musisz spłacać kredytu przed sprzedażą. W praktyce bank wystawia zaświadczenie o kwocie do spłaty i zobowiązanie do wydania zgody na wykreślenie hipoteki, a w akcie kupujący przelewa tę część ceny bezpośrednio do banku. Resztę dostajesz Ty.
Zgoda wierzyciela hipotecznego jest na liście dokumentów, o które proszą notariusze przy domu z hipoteką. Zamów zaświadczenie z banku z wyprzedzeniem, bo kwota do spłaty zmienia się z każdą ratą, a kupujący na kredyt potrzebuje jej do własnego wniosku.
Przy sprzedaży z kredytem po obu stronach (Twój bank i bank kupującego) najwięcej czasu zajmuje uzgodnienie terminów. Wpisz w umowie przedwstępnej termin aktu z zapasem i sposób zapłaty: zadatek, część ceny do Twojego banku, reszta na Twoje konto.
Umowa przedwstępna: na co uważać przy domu?
Krótka odpowiedź
Umowa przedwstępna sprzedaży domu powinna zawierać strony, opis działki i domu z numerem księgi, cenę, termin aktu, zadatek, sposób spłaty hipoteki i podział kosztów. W formie aktu notarialnego pozwala żądać w sądzie zawarcia umowy sprzedaży, w zwykłej formie pisemnej tylko odszkodowania.
Skutki formy opisuje art. 390, a zadatek działa według art. 394 Kodeksu cywilnego. Przy domu warto też wpisać znane wady, stan instalacji i to, co zostaje w domu: piec, kuchnia, zabudowy. Spory o „a miała zostać sauna w ogrodzie” biorą się z braku takiej listy.
Przykład: dom za 800 000 zł z hipoteką
Kupujący wpłaca 40 000 zł zadatku przy umowie przedwstępnej. W dniu aktu z kredytu kupującego 310 000 zł trafia do Twojego banku na spłatę hipoteki, a 450 000 zł na Twoje konto. Zadatek zalicza się na poczet ceny. Bank po spłacie wydaje zgodę na wykreślenie hipoteki, którą notariusz albo Ty składacie do sądu.
Punkt wyjścia to nasz wzór umowy przedwstępnej sprzedaży domu, z polami na stan budynku, plan miejscowy, media, hipotekę i warunek kredytu. Przy domu w budowie, ze spadku bez działu albo przy dużym zadatku pokaż projekt umowy notariuszowi przed podpisem.
Jaki podatek zapłacisz od sprzedaży domu?
Krótka odpowiedź
Żadnego, jeśli sprzedajesz po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dom nabyłeś lub wybudowałeś. Przy wcześniejszej sprzedaży płacisz 19% od dochodu, czyli ceny pomniejszonej o udokumentowane koszty nabycia i nakładów, i składasz PIT-39 do 30 kwietnia następnego roku.
To zasady z art. 10 ust. 1 pkt 8 i art. 30e ustawy o PIT, opisane też na podatki.gov.pl. Przy spadku 5 lat liczysz od końca roku, w którym nieruchomość nabył spadkodawca. Dochód nie jest opodatkowany w części, którą w ciągu 3 lat od końca roku sprzedaży wydasz na własne cele mieszkaniowe (ulga mieszkaniowa, art. 21 ust. 1 pkt 131).
Przykład: dom kupiony w 2022 roku
Kupiłeś dom w 2022 roku za 600 000 zł, z PCC i notariuszem wydałeś 615 000 zł. Sprzedajesz w 2026 roku za 800 000 zł. Dochód to 185 000 zł, podatek 19% to 35 150 zł. Jeśli 300 000 zł z ceny pójdzie na spłatę kredytu zaciągniętego na ten dom, zwolniona jest część dochodu: 185 000 zł × 300 000 / 800 000 = 69 375 zł. Podatek spada do 21 968,75 zł. Ten sam dom sprzedany w styczniu 2028 roku nie podlega PIT.
Przy domu, który sam zbudowałeś na wcześniej kupionej działce, liczenie terminu bywa sporne, bo przepis mówi o „nabyciu lub wybudowaniu”. Jeśli od zakupu gruntu minęło ponad 5 lat, a od zakończenia budowy mniej, zapytaj doradcę podatkowego albo wystąp o interpretację indywidualną. Pojęcie odpłatnego zbycia i liczenie dochodu na przykładach mieszkań rozpisaliśmy w tekście podatek od sprzedaży mieszkania. Zasady są te same dla domu.
Gdzie wystawić ogłoszenie sprzedaży domu?
Krótka odpowiedź
Tam, gdzie szukają kupujący z okolicy: na portalach nieruchomościowych, w serwisach ogłoszeniowych z kategorią nieruchomości i w lokalnych grupach. W ogłoszeniu podaj powierzchnię domu i działki, rok budowy, ogrzewanie, media, dojazd, stan prawny i wskaźniki ze świadectwa energetycznego.
Denwi to polski darmowy portal ogłoszeniowy: publikacja kosztuje 0 zł we wszystkich kategoriach, bez prowizji od sprzedaży i bez limitu liczby ogłoszeń. Dom wystawisz w kategorii nieruchomości, a zainteresowani napiszą przez czat bez ujawniania Twojego numeru. Płatne są tylko opcjonalne wyróżnienia, szczegóły na stronie darmowe ogłoszenia.
Jeśli rozważasz sprzedaż bez biura, przeczytaj poradnik sprzedaż mieszkania bez pośrednika: kroki od wyceny do aktu są przy domu takie same. Gdy sprawa jest nietypowa, na przykład współwłasność bez zgody wszystkich, dom bez odbioru albo spór o granice, porozmawiaj z notariuszem lub prawnikiem, zanim opublikujesz ofertę. Sam akt notarialny zamyka sprzedaż, ale nie naprawi problemów, które wyjdą dopiero u notariusza.
Sprzedajesz dom?
Dodaj ogłoszenie w kategorii nieruchomości za 0 zł i bez prowizji od transakcji.
Jak działają darmowe ogłoszenia na Denwi ›Najczęstsze pytania
Czy mogę sprzedać dom, który nie jest wpisany do księgi wieczystej jako budynek?
Budynek trwale związany z gruntem jest co do zasady częścią składową gruntu (art. 48 Kodeksu cywilnego), więc sprzedajesz nieruchomość gruntową opisaną w księdze. Notariusz poprosi jednak o wypis z rejestru gruntów i budynków, a rozbieżności w ewidencji, na przykład brak budynku w rejestrze, warto wyjaśnić w starostwie przed umówieniem aktu.
Kto płaci notariusza przy sprzedaży domu?
Przepisy tego nie przesądzają, więc strony ustalają podział same, najlepiej w umowie przedwstępnej. Z mocy ustawy przesądzony jest tylko podatek PCC: płaci go kupujący, a notariusz pobiera go jako płatnik.
Czy po 5 latach muszę zgłaszać sprzedaż domu w urzędzie skarbowym?
Nie. Sprzedaż po upływie pięciu lat, liczonych od końca roku nabycia lub wybudowania, nie jest źródłem przychodu w PIT, więc nie składasz PIT-39. Zachowaj akt zakupu albo dokumenty budowy, bo dowodzą daty.
Czy sprzedam dom bez zgody żony lub męża?
Jeśli dom należy do majątku wspólnego, potrzebna jest zgoda drugiego małżonka na zbycie nieruchomości (art. 37 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Najprościej, gdy oboje stawiacie się u notariusza. Dom z majątku osobistego, na przykład odziedziczony, sprzedajesz sam.
Co jeśli kupujący nie dostanie kredytu?
Według art. 394 Kodeksu cywilnego zadatek przepada na rzecz sprzedającego, gdy kupujący nie wykona umowy, ale strony mogą to zmienić. Kupujący na kredyt często prosi o zapis, że zadatek wraca przy odmowie banku. Jeśli się zgadzasz, dopisz termin na decyzję banku.
Źródła
- Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795 (art. 48, 158, 389, 390, 394) - Dziennik Ustaw, API ELI Kancelarii Sejmu (dostęp: 2026-10-01)
- Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1566 (§ 3, § 6 pkt 18, § 12) - Dziennik Ustaw, API ELI Kancelarii Sejmu (dostęp: 2026-10-01)
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592 (art. 10 ust. 1 pkt 8, art. 21 ust. 1 pkt 131, art. 30e) - Dziennik Ustaw, API ELI Kancelarii Sejmu (dostęp: 2026-10-01)
- Zbycie nieruchomości - podatki.gov.pl - Ministerstwo Finansów (dostęp: 2026-10-01)
- Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 191 (art. 4, 7, 9 pkt 17, 10) - Dziennik Ustaw, API ELI Kancelarii Sejmu (dostęp: 2026-10-01)
- Ustawa o charakterystyce energetycznej budynków, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 101 (art. 11, 13, 14, 41) - Dziennik Ustaw, API ELI Kancelarii Sejmu (dostęp: 2026-10-01)
- Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1228 (art. 42, 46) - Dziennik Ustaw, API ELI Kancelarii Sejmu (dostęp: 2026-10-01)
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 236 (art. 37) - Dziennik Ustaw, API ELI Kancelarii Sejmu (dostęp: 2026-10-01)
- Jakie dokumenty wymaga notariusz do umowy sprzedaży nieruchomości gruntowej? (12 stycznia 2025) - Kancelaria Notarialna Rafał Duszkiewicz, notariusz w Krakowie (dostęp: 2026-10-01)
- Co jest potrzebne do aktu notarialnego sprzedaży domu? - Kancelaria Notarialna Sebastian Piszczatowski (dostęp: 2026-10-01)
Tekst przygotowała Redakcja Denwi. Zasady, na jakich powstają nasze materiały, opisujemy w polityce redakcyjnej. Znalazłeś błąd albo nieaktualną informację? Napisz do nas.