Umowa o pomocy przy zbiorach

Umowa o pomocy przy zbiorach to pisemna umowa z ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (art. 91a-91f), w której pełnoletni pomocnik zbiera u rolnika owoce, warzywa, chmiel, tytoń lub zioła, najwyżej 180 dni w roku; rolnik zgłasza go do KRUS w ciągu 7 dni i płaci za niego składki.

Aktualizacja: 23 września 2026

Umowa o pomocy przy zbiorach to umowa, w której pomocnik rolnika zobowiązuje się pomagać przy zbiorach chmielu, owoców, warzyw, tytoniu, ziół i roślin zielarskich w określonym miejscu w gospodarstwie i przez określony czas, a rolnik płaci mu umówione wynagrodzenie (art. 91a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Pomocnikiem może być tylko osoba pełnoletnia. Umowa nie jest zatrudnieniem w rozumieniu Kodeksu pracy ani umową zlecenia: w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się do niej Kodeks cywilny (art. 91f), a pomocnika ubezpiecza KRUS, nie ZUS.

Ile dni można pracować na umowie o pomocy przy zbiorach?

Krótka odpowiedź

Najwyżej 180 dni w roku kalendarzowym, łącznie u wszystkich rolników, z którymi pomocnik zawarł takie umowy (art. 91c). Przed podpisaniem umowy pomocnik składa oświadczenie, ile dni w danym roku przepracował już na tej podstawie u innych rolników (art. 91b ust. 2). Umowę zawiera się na piśmie, zanim pomocnik zacznie pracę.

Co obejmuje pomoc przy zbiorach

Ustawa wymienia trzy rodzaje czynności (art. 91a ust. 2):

zbieranie chmielu, owoców, warzyw, tytoniu, ziół lub roślin zielarskich,
usuwanie zbędnych części roślin,
sortowanie i klasyfikowanie plonów oraz przygotowanie ich do transportu, przechowywania lub sprzedaży, a także czynności związane z pielęgnowaniem i poprawą jakości plonów.

Na tej umowie nie zatrudnisz więc pomocnika do żniw zbóż, obsługi zwierząt czy prac przy maszynach. W umowie wpisuje się zakres czynności i dzień rozpoczęcia pracy, jeśli jest inny niż dzień podpisania (art. 91a ust. 3). Rolnik zapewnia narzędzia, a pomocnik pracuje osobiście. Każda strona może umowę wypowiedzieć i rozwiązuje się ona z upływem dnia wypowiedzenia, chyba że strony umówiły się inaczej (art. 91c ust. 2).

Obowiązki rolnika wobec KRUS

Obowiązek	Termin i kwota
Zgłoszenie pomocnika do ubezpieczenia	7 dni od zawarcia umowy, nie później niż przed jej końcem (art. 37 ust. 1a)
Składka wypadkowa, chorobowa i macierzyńska	za każdy dzień ubezpieczenia; we wrześniu 2026 r. 3 zł za 1 dzień i 78 zł za 30 dni (tabela KRUS)
Składka zdrowotna	277 zł miesięcznie (tabela KRUS na wrzesień 2026 r.)
Płatność	do 15. dnia następnego miesiąca, bez wezwania (art. 40 ust. 3)

Kwoty KRUS ogłasza na każdy miesiąc osobno, więc przed płatnością sprawdź aktualną tabelę. Pomocnik jest objęty ubezpieczeniem od dnia rozpoczęcia pracy wskazanego w umowie (art. 3 ust. 1a) i w razie wypadku przy zbiorach ma prawo do jednorazowego odszkodowania z KRUS (art. 7 ust. 1a).

Na co uważać

Najpierw umowa, potem praca. Pisemna umowa zawarta już po rozpoczęciu zbiorów nie spełnia warunku z art. 91b.

Pilnuj limitu 180 dni. Oświadczenie pomocnika o dniach przepracowanych u innych rolników przechowuj razem z umową.

Przy innej pracy wybierz inną umowę. Prace spoza listy wymagają umowy zlecenia albo umowy o pracę. Pomocnik z zagranicy to dodatkowe obowiązki z przepisów o powierzaniu pracy cudzoziemcom (dla obywateli Ukrainy zobacz hasło powiadomienie o powierzeniu pracy). Przed sezonem zapytaj w powiatowym urzędzie pracy, co obowiązuje przy tej umowie.

Gotowy wzór: umowa o pomocy przy zbiorach. Ofertę pracy sezonowej dodasz bez opłat w kategorii Praca.

Źródła

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1770 (art. 3 ust. 1a, art. 6 pkt 2a, art. 7 ust. 1a, art. 37 ust. 1a, art. 40 ust. 3, art. 91a-91f) - Dziennik Ustaw, API ELI Kancelarii Sejmu (dostęp: 2026-09-23)
Wysokość składki za pomocnika rolnika 2026 r. (tabele miesięczne) - Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Portal Gov.pl (dostęp: 2026-09-23)