Rolnik indywidualny

Rolnik indywidualny to pojęcie z ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (art. 6 ust. 1): osoba fizyczna będąca właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni użytków rolnych nieprzekraczającej 300 ha, posiadająca kwalifikacje rolnicze, od co najmniej 5 lat zamieszkała w gminie, w której leży jedna z nieruchomości jej gospodarstwa, i przez ten okres osobiście prowadząca to gospodarstwo. Status ma znaczenie przede wszystkim przy zakupie ziemi: co do zasady tylko rolnik indywidualny może nabyć nieruchomość rolną bez zgody Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR).

Kiedy się z tym spotkasz

Chcesz kupić działkę rolną albo sprzedać swoją. Art. 2a ust. 1 ustawy mówi, że nabywcą nieruchomości rolnej może być wyłącznie rolnik indywidualny, chyba że ustawa stanowi inaczej, a gospodarstwo rodzinne nabywcy po zakupie nie może przekroczyć 300 ha użytków rolnych. Notariusz zapyta więc o status kupującego i poprosi o oświadczenia.

Kto może kupić ziemię rolną, nie będąc rolnikiem indywidualnym?

Z czego składa się status

Kwalifikacje rolnicze. Wykształcenie rolnicze (zasadnicze zawodowe, branżowe, średnie lub wyższe), tytuł kwalifikacyjny albo zawodowy przydatny w rolnictwie, wykształcenie wyższe albo średnie inne niż rolnicze z co najmniej 3-letnim stażem pracy w rolnictwie albo sam staż pracy w rolnictwie wynoszący co najmniej 5 lat.

Zamieszkanie przez 5 lat. Chodzi o gminę, w której leży jedna z nieruchomości gospodarstwa. Do tego okresu wlicza się też zamieszkiwanie w innej gminie tuż przed przeprowadzką, jeśli tam również leżała ziemia tego gospodarstwa.

Osobiste prowadzenie gospodarstwa. Ustawa rozumie przez to pracę w gospodarstwie i podejmowanie wszystkich decyzji dotyczących działalności rolniczej. Dowodem jest pisemne oświadczenie prowadzącego (art. 7).

Na co uważać

Po zakupie obowiązuje 5 lat. Nabywca ma prowadzić gospodarstwo, w skład którego weszła kupiona ziemia, przez co najmniej 5 lat od nabycia, a osoba fizyczna osobiście (art. 2b ust. 1). W tym czasie nieruchomości nie wolno zbyć ani oddać w posiadanie bez zgody Dyrektora Generalnego KOWR.

Fałszywe oświadczenie to ryzyko karne i nieważność umowy. Nabycie niezgodne z ustawą jest nieważne, a oświadczenia o statusie składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Plan miejscowy może zmienić wszystko. Grunt przeznaczony w planie na cele inne niż rolne nie jest nieruchomością rolną w rozumieniu ustawy. Zanim podpiszesz umowę, weź wypis z ewidencji gruntów i zaświadczenie o przeznaczeniu w planie.

Gdy między ustaleniami a aktem notarialnym mija kilka tygodni, strony zwykle podpisują umowę przedwstępną sprzedaży działki. Przy transakcji wymagającej zgody KOWR albo przy wątpliwościach co do statusu warto skonsultować się z notariuszem lub prawnikiem.