Auto po szkodzie całkowitej: sprzedaż, rejestracja i badanie

Tak, auto po szkodzie całkowitej możesz sprzedać jako wrak albo po naprawie, a nienadające się do naprawy oddać do stacji demontażu. Szkoda całkowita nie wyrejestrowuje samochodu, ale od sposobu sprzedaży zależy wysokość odszkodowania. Jeśli naprawa dotyczyła szkody istotnej, auto musi też przejść dodatkowe badanie techniczne.

Co to jest szkoda całkowita?

Szkoda całkowita to sytuacja, w której naprawa auta jest nieopłacalna, więc ubezpieczyciel zamiast kosztów naprawy wypłaca różnicę wartości. Co ważne, przepisy nie definiują tego pojęcia. Wykształciło się w praktyce likwidacji szkód i zostało przyjęte przez sądy, co podkreśla Rzecznik Finansowy.

Próg zależy od tego, z jakiej polisy dostajesz pieniądze:

Kwalifikacja szkody nie jest ostateczna. W OC możesz przedstawić własny kosztorys naprawy, a ubezpieczyciel może go przyjąć i uznać szkodę za częściową, jeśli koszt nie przekracza wartości auta.

Jak ubezpieczyciel liczy odszkodowanie przy szkodzie całkowitej?

Od wartości auta sprzed szkody odejmuje wartość wraku. Tak zwana metoda różnicowa oznacza, że każda złotówka dopisana do wyceny wraku to złotówka mniej w wypłacie.

Ubezpieczyciel wycenia więc trzy rzeczy: wartość auta przed szkodą, koszt naprawy i wartość pozostałości. Wrak wycenia na dwa sposoby: programem eksperckim albo przez anonimową aukcję internetową, na której licytują zarejestrowani kupcy, zwykle warsztaty naprawcze.

Rzecznik Finansowy zwraca uwagę, że wynik aukcji nie zawsze oddaje realną wartość wraku, a propozycje licytujących nie są wiążącymi ofertami w rozumieniu Kodeksu cywilnego.

Najważniejsza zasada rozliczenia brzmi tak: odszkodowanie plus wartość wraku albo cena uzyskana za wrak mają razem dać wartość rynkową auta sprzed szkody.

Czy możesz sprzedać wrak po szkodzie całkowitej?

Możesz. Wrak pozostaje twoją własnością, a ubezpieczyciel nie ma obowiązku go odkupić. Może złożyć ofertę albo przekazać ci propozycję z aukcji, ale to ty decydujesz, czy z niej skorzystasz.

Masz trzy drogi:

1. Oferta z aukcji ubezpieczyciela. Ma gwarantować odbiór auta w stanie z dnia oględzin, bez dodatkowych kosztów holowania i postoju. To najszybsze rozwiązanie, ale cena bywa niższa od twoich oczekiwań.
2. Sprzedaż na własną rękę. Wystawiasz wrak w ogłoszeniu i szukasz kupca, na przykład warsztatu albo osoby, która chce auto odbudować.
3. Naprawa i sprzedaż później. Zostawiasz auto, naprawiasz je z odszkodowania i sprzedajesz jako sprawne, z pełną informacją o szkodzie.

Sprzedaż przed wypłatą odszkodowania nie odbiera ci prawa do pieniędzy z OC sprawcy. Rzecznik Finansowy powołuje się tu na orzecznictwo Sądu Najwyższego.

Co, jeśli nikt nie chce zapłacić tyle, ile wycenił ubezpieczyciel?

Możesz żądać wyrównania różnicy między wyceną ubezpieczyciela a ceną, którą faktycznie uzyskałeś. Musisz jednak wykazać, że sprzedaż po wycenie była niemożliwa. Rzecznik Finansowy opisuje taką ścieżkę:

1. Poproś ubezpieczyciela o pomoc w sprzedaży wraku

   Zrób to na piśmie. Jeśli ubezpieczyciel odmówi albo nie znajdzie kupca, zachowaj tę odpowiedź.

2. Wystaw wrak po cenie z wyceny ubezpieczycielanp. 10 dni

   Rzecznik Finansowy jako przykład zwyczajowego czasu trwania oferty podaje 10 dni. Zapisz zrzuty ogłoszenia i wszystkie otrzymane oferty.

3. Sprzedaj za najlepszą realną cenę

   W umowie wpisz stan auta i zakres uszkodzeń. Cena z umowy jest dowodem w rozliczeniu.

4. Wyślij ubezpieczycielowi umowę i dowody

   Zażądaj dopłaty różnicy. Możesz też domagać się zwrotu kosztów ogłoszeń.

Przy polisie AC zasady rozliczenia pozostałości wynikają z ogólnych warunków ubezpieczenia, więc przed sprzedażą sprawdź, co mówi twoja umowa.

Czy auto po szkodzie całkowitej trzeba wyrejestrować albo zarejestrować ponownie?

Nie. Szkoda całkowita nie wyrejestrowuje auta i nie wymaga ponownej rejestracji. Prawo o ruchu drogowym wymienia zamknięte przypadki wyrejestrowania, między innymi przekazanie auta do stacji demontażu, kradzież i wywóz za granicę. Samej szkody całkowitej na tej liście nie ma.

Dla nabywcy wrak jest zwykłym zarejestrowanym autem: rejestruje go na siebie tak jak każdy kupiony samochód. Kłopot pojawia się dopiero przy dopuszczeniu do jazdy po naprawie, a tu kluczowe jest inne pojęcie.

Szkoda istotna a szkoda całkowita: czym się różnią?

Szkoda istotna to uszkodzenie układu nośnego, hamulcowego lub kierowniczego, które wpływa na bezpieczeństwo ruchu. Musi ją stwierdzić zakład ubezpieczeń albo Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny przy zgłoszonej szkodzie z polisy OC lub AC. Tak definiuje ją art. 2 pkt 10a Prawa o ruchu drogowym, obowiązujący od 13 listopada 2017 roku.

Szkoda całkowita mówi o opłacalności naprawy, a szkoda istotna o bezpieczeństwie. Mogą wystąpić razem, ale nie muszą. Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych rozróżnia wprost szkodę całkowitą i częściową, „w tym szkodę istotną” przy każdej z nich.

Kiedy jeszcze auto trafi na dodatkowe badanie?

Na dodatkowe badanie może też skierować organ kontroli ruchu drogowego, na przykład po wypadku z uszkodzeniem zasadniczych elementów nośnych. Starosta skieruje na nie auto, jeśli z dokumentów do rejestracji wynika, że uczestniczyło w wypadku drogowym. Z tych samych powodów możesz zgłosić auto na badanie na własny wniosek.

Jeśli naprawa potrwa dłużej, samochód osobowy możesz czasowo wycofać z ruchu z powodu szkody istotnej, na okres od 3 do 12 miesięcy. Warunkiem powrotu na drogę jest wtedy dodatkowe badanie techniczne potwierdzone w centralnej ewidencji pojazdów.

Co zobaczy kupujący w CEPiK i Historii pojazdu?

Informację o szkodzie istotnej. Ubezpieczyciel przekazuje ją do CEPiK razem z danymi do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Centralna Ewidencja Pojazdów gromadzi te dane od 1 marca 2020 roku, a raport Historia pojazdu je pokazuje.

Szkody całkowitej jako takiej w tym raporcie nie ma. Rejestruje ją UFG, który udostępnia historię szkód z OC i AC uczestnikom zdarzeń, czyli między innymi posiadaczowi pojazdu. Jako sprzedający możesz więc pobrać tę historię i pokazać ją kupującemu.

Kupujący sprawdzi auto bezpłatnie w usłudze Historia pojazdu na gov.pl. Potrzebuje trzech danych z dowodu rejestracyjnego: numeru rejestracyjnego, numeru VIN i daty pierwszej rejestracji. Cały raport omawiamy w poradniku o historii pojazdu po VIN. Pamiętaj też, że szkody naprawione bez udziału ubezpieczyciela nie trafiają do żadnej z tych baz.

Co musisz powiedzieć kupującemu i co wpisać do umowy?

Wszystko, co wiesz o szkodzie. Wpisanie jej do umowy chroni przede wszystkim ciebie: sprzedawca nie odpowiada z tytułu rękojmi za wadę, o której kupujący wiedział w chwili zawarcia umowy (art. 557 § 1 Kodeksu cywilnego).

Działa to też w drugą stronę. Wadą jest brak właściwości, o której zapewniłeś kupującego, więc słowo bezwypadkowy w ogłoszeniu auta po szkodzie całkowitej to prosta droga do sporu.

Wyłączenie rękojmi w umowie między osobami prywatnymi jest dopuszczalne, ale jest bezskuteczne, jeśli podstępnie zataiłeś wadę (art. 558 § 2 Kodeksu cywilnego). Szerzej opisujemy to w tekście o rękojmi przy sprzedaży prywatnej.

Kupujący i tak obejrzy auto pod kątem śladów naprawy. Czego szuka, opisujemy w tekście o tym, jak rozpoznać samochód powypadkowy, więc lepiej, żeby niczego nie znalazł sam.

Resztę elementów, od danych stron po numer VIN, znajdziesz w poradniku o tym, co musi zawierać umowa kupna-sprzedaży samochodu. Po podpisaniu umowy pamiętaj o zgłoszeniu zbycia pojazdu w urzędzie i u ubezpieczyciela OC, także gdy sprzedajesz wrak.

Jak postąpić w twojej sytuacji?

Zestawienie najczęstszych scenariuszy:

Przy ostatnim scenariuszu stacja demontażu wydaje zaświadczenie o demontażu pojazdu. Na jego podstawie urząd wyrejestruje auto, nawet jeśli sam nie złożysz wniosku.

Jak wystawić ogłoszenie auta po szkodzie?

Napisz o szkodzie w pierwszym zdaniu opisu i pokaż ją na zdjęciach. Kupujący wraków szukają konkretnie takich ofert, a osoba szukająca sprawnego auta i tak dowie się o szkodzie z Historii pojazdu. Uczciwy opis oszczędza czas obu stronom.

Sprawne auto po naprawie wystawisz wśród ogłoszeń w kategorii Samochody. Osobno sprzedawany drugi komplet kół czy opon wystawisz w kategorii Części samochodowe. Przy kołach przyda się nasz poradnik o tym, jak sprawdzić wiek i bieżnik używanych opon.

W sporze z ubezpieczycielem o wycenę możesz skorzystać z pomocy Rzecznika Finansowego, a przy sporze z kupującym o wadę warto skonsultować się z prawnikiem. Ten tekst referuje przepisy i stanowiska instytucji, nie zastępuje porady w konkretnej sprawie. Ogłoszenie auta albo części dodasz na Denwi za darmo i bez prowizji od sprzedaży.