Kupowanie
Zadatek za szczeniaka: kiedy przepada, a kiedy wraca podwójnie
Zadatek przy rezerwacji szczeniaka lub kociaka: kiedy hodowca go zatrzyma, kiedy oddaje dwa razy tyle, co gdy miot się nie urodzi. Zasady z art. 394 k.c.
Wybrałeś hodowlę, widziałeś zdjęcia rodziców, a hodowca pisze, że miejsce w kolejce trzyma po wpłacie zadatku. To normalna praktyka. Szczenięta z dobrych hodowli rezerwuje się często przed urodzeniem, a zadatek chroni hodowcę przed osobami, które rezerwują „na zapas”. Chroni też Ciebie, bo hodowca, który sprzeda Twoje szczenię komuś innemu, oddaje dwa razy tyle.
Żeby tak było, wpłata musi być zadatkiem w rozumieniu Kodeksu cywilnego, a nie zaliczką. Poniżej wyjaśniamy różnicę, opisujemy typowe sytuacje i podpowiadamy, co wpisać w umowie rezerwacji.
Czym zadatek różni się od zaliczki?
Krótka odpowiedź
Zaliczka zawsze wraca, gdy do sprzedaży nie dojdzie. Zadatek wraca tylko wtedy, gdy nikt nie zawinił. Jeśli wycofa się kupujący, hodowca go zatrzymuje. Jeśli nie wyda szczenięcia hodowca, kupujący może żądać dwukrotności zadatku (art. 394 k.c.).
Zadatek to pieniądze dane przy zawarciu umowy, które mają ją zabezpieczyć. Kodeks cywilny opisuje trzy scenariusze:
- umowa zostaje wykonana: zadatek zalicza się na poczet ceny, czyli przy odbiorze dopłacasz resztę,
- jedna strona nie wykonuje umowy z przyczyn, za które odpowiada: druga może odstąpić od umowy bez wyznaczania dodatkowego terminu i zatrzymać zadatek albo żądać jego dwukrotności,
- umowa zostaje rozwiązana za zgodą stron, nie dochodzi do skutku z przyczyn, za które nikt nie odpowiada, albo odpowiadają obie strony: zadatek po prostu wraca.
Zaliczka nie ma takiej mocy. To zwykła przedpłata, którą trzeba oddać, gdy sprzedaż nie dojdzie do skutku, bez względu na to, kto zawinił. Szczegółowe porównanie znajdziesz w tekście zadatek czy zaliczka i w haśle zadatek w naszym słowniku.
Kiedy hodowca może zatrzymać zadatek za szczeniaka?
Krótka odpowiedź
Gdy to kupujący nie zawiera umowy sprzedaży z przyczyn, za które odpowiada: zmienił zdanie, kupił psa gdzie indziej albo nie odebrał szczenięcia w ustalonym ostatecznym terminie.
Najczęstsze sytuacje z praktyki hodowców:
- rodzina rezygnuje z psa, bo zmieniły się plany, na przykład przeprowadzka albo nowa praca,
- kupujący znalazł tańsze szczenię w innej hodowli,
- kupujący nie odbiera szczenięcia i nie odpowiada na wiadomości.
Ostatni przypadek pokazuje, po co w umowie są dwa terminy. Planowany termin odbioru daje orientację. Ostateczny określa, po jakim czasie hodowca może uznać, że kupujący nie wykonał umowy, i zatrzymać zadatek. Bez ostatecznego terminu hodowca musiałby najpierw wezwać kupującego do odbioru.
Kiedy hodowca oddaje dwa razy tyle?
Krótka odpowiedź
Gdy to hodowca nie wydaje zarezerwowanego szczenięcia z przyczyn, za które odpowiada, na przykład sprzedał je komuś, kto zapłacił więcej, albo postanowił zostawić je w hodowli po wyborze kupującego.
Kupujący może wtedy odstąpić od umowy i żądać kwoty dwukrotnie wyższej niż wpłacony zadatek. Nie musi wykazywać szkody. Wystarczy, że niewykonanie umowy obciąża hodowcę. Zamiast tego może też domagać się wykonania umowy albo odszkodowania na zasadach ogólnych, ale przy żywym zwierzęciu, które trafiło już do innego domu, realnym rozwiązaniem jest zwykle podwójny zadatek.
Dobry wzór umowy rezerwacji pozwala hodowcy przed wyborem wyłączyć młode, które zostawia w hodowli. Wtedy decyzja „zostawiam tę sukę sobie” podjęta przed wyborem nie jest niewykonaniem umowy, bo kupujący wybiera z tego, co zostało.
Co jeśli miot się nie urodzi albo szczeniak zachoruje?
Krótka odpowiedź
Jeśli nikt nie zawinił, zadatek wraca w pojedynczej wysokości (art. 394 § 3 k.c.). Dotyczy to pustego krycia, miotu bez młodego wybranej płci oraz choroby lub śmierci szczenięcia przed odbiorem.
To sytuacje, w których żadna ze stron nie odpowiada za to, że sprzedaż nie dojdzie do skutku. Przyroda bywa nieprzewidywalna. Suka może nie zajść w ciążę, w miocie mogą być same psy, choć rezerwowałeś sukę, a szczenię może zachorować mimo dobrej opieki.
Przykład: rezerwacja przed urodzeniem
Pani Anna rezerwuje sukę z planowanego miotu i wpłaca zadatek. Rodzą się cztery psy i żadna suka. W umowie zaznaczono rezerwację w kolejności wyboru z płcią „suka”. Hodowca nie zawinił, pani Anna też nie, więc zadatek wraca w całości. Może też zgodzić się na psa zamiast suki i wtedy zadatek zalicza się na poczet ceny.
Sprawa wygląda inaczej, gdy choroba wynika z zaniedbania hodowcy, na przykład szczenięta nie były szczepione zgodnie z planem. Wtedy niewykonanie umowy obciąża hodowcę i kupujący może żądać dwukrotności zadatku.
Co wpisać w umowie rezerwacji szczeniaka?
Krótka odpowiedź
Dane miotu i rodziców, rodzaj rezerwacji (konkretne młode albo kolejność wyboru z płcią), cenę, wysokość zadatku ze wzmianką o art. 394 k.c., planowany i ostateczny termin odbioru oraz to, co dzieje się z zadatkiem, gdy miot się nie urodzi.
Rezerwacja to umowa przedwstępna, czyli zobowiązanie do zawarcia umowy sprzedaży w przyszłości (art. 389 k.c.). Żeby była skuteczna, musi określać istotne postanowienia przyszłej sprzedaży: co sprzedajecie i za ile. Dlatego w umowie powinny się znaleźć:
Umowa rezerwacji: minimum
- Dane hodowcy z przydomkiem hodowli i organizacją, w której jest zarejestrowana.
- Dane miotu: rasa, matka i ojciec z numerami rodowodów, data urodzenia albo planowanego krycia.
- Konkretne młode z opisem albo miejsce w kolejności wyboru i płeć.
- Cena i wysokość zadatku, z wyraźnym słowem „zadatek”.
- Planowany i ostateczny termin odbioru.
- Zasady zwrotu zadatku, gdy miot się nie urodzi albo młode zachoruje.
- Numer rachunku do ewentualnego zwrotu.
Wszystkie te pola ma nasz wzór umowy rezerwacji szczenięcia. Przy odbiorze podpiszcie umowę sprzedaży, na przykład na wzorze umowy kupna-sprzedaży psa, i zaliczcie zadatek na poczet ceny.
Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa sprzedaży miała zostać zawarta (art. 390 § 3 k.c.). Jeśli coś poszło nie tak, nie czekaj z rozliczeniem.
Jak nie stracić zadatku na oszustwie?
Krótka odpowiedź
Wpłacaj zadatek tylko hodowli, którą sprawdziłeś w organizacji hodowców, po zobaczeniu matki szczeniąt na miejscu albo przynajmniej na rozmowie wideo z hodowli. Nie płać „za transport” ani „za rezerwację” osobie, której nie potrafisz zidentyfikować.
Fałszywe ogłoszenia ze szczeniakami to jeden z popularnych schematów oszustw. Zdjęcia są kradzione z prawdziwych hodowli, cena jest kusząco niska, a sprzedający „jest za granicą” i proponuje wysyłkę. Po pierwszej wpłacie pojawiają się kolejne opłaty: za klatkę transportową, ubezpieczenie, szczepienie.
Pamiętaj też, że psa i kota wolno sprzedać tylko w miejscu jego chowu lub hodowli (art. 10a i 10b ustawy o ochronie zwierząt). Propozycja wysyłki kurierem albo spotkania na stacji benzynowej to sygnał ostrzegawczy. Więcej o rozpoznawaniu takich ofert piszemy w tekście jak rozpoznać pseudohodowlę i w przewodniku po oszustwach przy sprzedaży online.
Hodowca? Wystaw miot na Denwi za 0 zł
Wystaw ogłoszenie na Denwi - bez opłat za publikację i bez prowizji od sprzedaży.
Jak działają darmowe ogłoszenia na Denwi ›Najczęstsze pytania
Czy hodowca musi oddać zadatek, jeśli zrezygnuję z kupna szczeniaka?
Nie musi, jeśli rezygnujesz bez przyczyny, za którą odpowiada hodowca, a wpłata była zadatkiem. Wtedy może odstąpić od umowy i zatrzymać zadatek (art. 394 § 1 k.c.). Strony mogą się jednak porozumieć inaczej, na przykład hodowca odda zadatek, gdy szybko znajdzie innego kupującego.
Co jeśli szczeniak zachoruje przed odbiorem?
Jeśli choroby nikt nie zawinił, a umowa nie przewiduje innego rozwiązania, zadatek wraca w całości (art. 394 § 3 k.c.). Możesz też zgodzić się na inne szczenię z miotu. Gdy choroba wynika z zaniedbania hodowcy, możesz żądać dwukrotności zadatku.
Ile wynosi zadatek za szczeniaka?
Przepisy nie określają wysokości zadatku, ustalają ją strony. W praktyce hodowcy biorą część ceny. Zadatek nie powinien być na tyle wysoki, żeby utrata go była dla Ciebie dotkliwa, jeśli coś się zmieni w Twoim życiu przed odbiorem.
Czy zadatek przelany przez internet też jest zadatkiem?
Tak, jeśli strony tak ustaliły. Najlepiej mieć pisemną umowę rezerwacji, a w tytule przelewu wpisać słowo „zadatek”, imię miotu lub szczenięcia i datę umowy. Wiadomości z czatu też są dowodem, ale umowa usuwa wątpliwości.
Źródła
- Kodeks cywilny, art. 389, 390 i 394 (tekst jedn. ze zm.) - ISAP, Kancelaria Sejmu (dostęp: 2026-11-01)
- Ustawa o ochronie zwierząt, art. 10a i 10b (tekst jedn. Dz.U. 2023 poz. 1580 ze zm.) - ISAP, Kancelaria Sejmu (dostęp: 2026-11-01)
Tekst przygotowała Redakcja Denwi. Zasady, na jakich powstają nasze materiały, opisujemy w polityce redakcyjnej. Znalazłeś błąd albo nieaktualną informację? Napisz do nas.
