Rolniczy handel detaliczny: limity, rejestracja i podatek

Rolniczy handel detaliczny limity ma tylko w jednym miejscu: przy dostawach do sklepów i restauracji. Sprzedaż prosto do rąk klienta nie jest limitowana ani ilością, ani obszarem.

To pierwsza rzecz, którą warto rozdzielić, zanim zaczniesz liczyć słoiki. Druga to nazwy: RHD, sprzedaż bezpośrednia i działalność MOL to trzy osobne reżimy prawne, a większość nieporozumień bierze się z mieszania ich ze sobą.

Czym RHD różni się od sprzedaży bezpośredniej i od MOL?

Tabela poniżej zbiera to, co w praktyce decyduje o wyborze formy.

Jest jeszcze czwarta nazwa, która krąży po forach: dostawy bezpośrednie. To odpowiednik sprzedaży bezpośredniej dla żywności roślinnej, czyli zbóż, owoców, warzyw, ziół i grzybów uprawnych z własnej uprawy. Obrót nie może przekroczyć wielkości plonów z gospodarstwa, a działalność prowadzi się na terenie województwa produkcji lub województw przyległych.

Co i komu wolno sprzedawać w ramach RHD?

Warunek wspólny dla całego RHD jest jeden: każdy produkt musi zawierać co najmniej jeden składnik pochodzący w całości z Twojej uprawy, hodowli lub chowu.

Obszar zależy od rodzaju żywności:

• żywność pochodzenia niezwierzęcego do zakładów handlu detalicznego: całe terytorium Polski,
• żywność pochodzenia zwierzęcego i złożona do zakładów: województwo, w którym produkujesz, plus powiaty albo miasta będące siedzibą wojewody lub sejmiku, sąsiadujące z tym województwem.

Do tego dochodzi zakaz pośrednictwa. Wyjątek dotyczy wystaw, festynów, targów i kiermaszy organizowanych w celu promocji żywności, gdzie pośrednikiem może być inny podmiot prowadzący RHD z tego samego albo sąsiedniego powiatu.

Gdzie można sprzedawać: gospodarstwo, targ, sklep, wysyłka?

Ministerstwo odpowiada też na pytanie o sprzedaż przy drodze: przepisy jej nie zakazują, ale przy słoikach latem rozstrzyga temperatura przechowywania.

Z wysyłką sprawa jest mniej oczywista, niż sugerują poradniki, więc powiemy wprost, co wynika z przepisów, a czego w nich nie ma. Rozdział o RHD nie ogranicza kanału sprzedaży konsumentowi finalnemu. Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia osobno zna sprzedaż na odległość, czyli wysyłkową, w tym przez internet, i obejmuje ją obowiązkiem wpisu do rejestru zakładów, a za jego pominięcie przewiduje sankcję karną. Nie ma natomiast przepisu, który przyznawałby RHD jakiś osobny, łagodniejszy tryb wysyłki. Zakres sprzedaży wysyłkowej podaj więc we wniosku o wpis i uzgodnij z organem, który Cię rejestruje.

W miejscu sprzedaży konsumentowi musisz umieścić czytelne oznakowanie z napisem „rolniczy handel detaliczny”, swoim imieniem i nazwiskiem albo nazwą i siedzibą, adresem miejsca produkcji oraz weterynaryjnym numerem identyfikacyjnym, jeżeli go masz. Obowiązek nie dotyczy sklepu czy restauracji, które Twój towar odsprzedają.

Jakie są limity ilościowe w RHD?

Najważniejsza pułapka: limity dla surowców roślinnych z załącznika nr 1 są podane w przeliczeniu na 1 ha uprawy, a nie jako jedna liczba dla gospodarstwa. Limity z pozostałych załączników to wartości roczne.

Dla porównania, w sprzedaży bezpośredniej limity są tygodniowe i dotyczą całej produkcji, nie tylko dostaw do sklepów: 1000 litrów mleka surowego tygodniowo, 200 litrów surowej śmietany, 2450 sztuk jaj drobiu, 50 tusz indyków. Powiatowy lekarz weterynarii może na wniosek zgodzić się na przekroczenie limitu tygodniowego przy zachowaniu rocznego, który dla mleka wynosi 52 000 litrów.

U kogo się zarejestrować: weterynaria czy sanepid?

Kuchnia domowa nie podlega zatwierdzeniu, podlega tylko wpisowi do rejestru. Jeżeli produkujesz w pomieszczeniach używanych głównie jako prywatny dom, obowiązują uproszczone wymagania higieniczne z rozdziału III załącznika II do rozporządzenia 852/2004, zamiast pełnych wymagań z rozdziałów I i II. Potrzebne jest natomiast orzeczenie lekarskie do celów sanitarno-epidemiologicznych.

Ile wynosi podatek od RHD w 2026 roku?

Zwolnienie nie jest automatyczne. Ustawa o PIT stawia warunki i każdy z nich trzeba spełnić naraz:

Od zakazu zatrudniania są wyjątki wymienione w ustawie: ubój zwierząt rzeźnych i obróbka poubojowa, przemiał zbóż, wytłoczenie oleju lub soku oraz sprzedaż podczas wystaw, festynów, targów i kiermaszy. Dlatego zlecenie tłoczenia soku w zatwierdzonej tłoczni nie psuje zwolnienia. Za produkt z własnej uprawy uważa się też mąkę, kaszę, płatki, otręby, oleje i soki wytworzone z własnych surowców.

Co nie wchodzi do limitu 100 000 zł? Sprzedaż nieprzetworzonych płodów prosto z pola, bo to przychód z działalności rolniczej, a ustawy o PIT do niej się nie stosuje. Limit liczy więc tylko przetwory.

Jakie dokumenty trzeba prowadzić?

Ewidencja sprzedaży zawiera numer kolejnego wpisu, datę uzyskania przychodu, kwotę przychodu, przychód narastająco od początku roku oraz ilość i rodzaj przetworzonych produktów. Dzienne przychody wpisujesz w dniu sprzedaży, a ewidencję masz mieć przy sobie w miejscu sprzedaży.

Dokumentacja dostaw do zakładów zawiera numer kolejnego wpisu, datę zbycia oraz ilość i rodzaj żywności. Uzupełniasz ją niezwłocznie po dostawie i przechowujesz przez dwa lata, licząc od końca roku kalendarzowego, którego dotyczy.

Od czego zacząć przed przyszłym sezonem?

1. Policz, komu chcesz sprzedawać

   Jeśli tylko konsumentom, limity ilościowe Cię nie dotyczą i cała tabela z rozporządzenia jest poza Twoją sprawą.

2. Sprawdź, czy masz własny składnik

   Bez co najmniej jednego składnika w całości z własnego gospodarstwa nie ma RHD, jest zwykły handel detaliczny.

3. Wybierz organ i złóż wniosek z zapasem

   Miód, sery, wędliny to weterynaria i 30 dni. Dżemy, soki, kiszonki, pieczywo to sanepid i 14 dni.

4. Załóż zeszyt ewidencji przed pierwszą sprzedażą

   Ewidencja musi istnieć od pierwszej złotówki, bo bez niej zwolnienie z PIT nie przysługuje.

5. Przygotuj tabliczkę na stoisko

   Napis „rolniczy handel detaliczny”, dane, adres produkcji i numer weterynaryjny, jeżeli go masz.

6. Ogłoś sprzedaż tam, gdzie klienci szukają

   Miód, przetwory i warzywa z gospodarstwa wystawisz w kategorii żywność.

Gdzie ogłosić sprzedaż z gospodarstwa

Ogłoszenie to najtańszy sposób, żeby ludzie z okolicy w ogóle dowiedzieli się, że sprzedajesz. W Denwi publikacja ogłoszenia jest bez opłaty i bez prowizji od sprzedaży, liczba ogłoszeń nie jest limitowana, a kontakt idzie przez wbudowany czat, więc nie musisz podawać numeru telefonu w treści. Płatne są wyłącznie opcjonalne wyróżnienia. Konto zakładasz mailem albo przez Google. Zasady opisaliśmy na stronie darmowych ogłoszeń.

Jeśli przy okazji porządkujesz gospodarstwo, sprzęt i maszyny to osobny temat: rozliczyliśmy go w tekstach o tym, gdzie sprzedać ciągnik za darmo oraz ile kosztuje ogłoszenie maszyny rolniczej. Sprzedaż zwierząt z gospodarstwa ma własne terminy zgłoszeń, które zebraliśmy w tekście o zgłoszeniach w IRZplus. A jeżeli dokładasz ziemię pod uprawę, formalności po stronie umowy opisaliśmy przy dzierżawie gruntu rolnego.