Darowizna samochodu w rodzinie: podatek, SD-Z2 i terminy

Ojciec oddaje synowi piętnastoletnią corsę, bo kupił sobie coś nowszego. Wszyscy wiedzą, że „w rodzinie podatku nie ma”, więc umowa ląduje w szufladzie i sprawa wydaje się zamknięta.

Nie jest. Zwolnienie nie działa samo, obejmuje węższy krąg osób, niż ludzie zakładają, i ma termin, po którego przekroczeniu przepada. Darowizna samochodu w rodzinie to jedna umowa i trzy zegary: podatkowy, rejestracyjny i ubezpieczeniowy.

Kto należy do grupy zerowej i co z tego wynika?

„Grupa zerowa” to potoczna nazwa, w ustawie nie ma takiego pojęcia. Jest za to art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, który wymienia dokładnie tę listę osób i przyznaje im pełne zwolnienie, niezależnie od wartości auta.

Tu wchodzi pułapka, o której ludzie dowiadują się za późno. I grupa podatkowa z art. 14 jest szersza: oprócz powyższych obejmuje też zięcia, synową i teściów. Ale zwolnienie z art. 4a ich nie dotyczy.

Zwolnienie z art. 4a ma jeszcze jeden warunek, o którym rzadko się pamięta: obdarowany musi mieć obywatelstwo polskie albo innego państwa UE lub EOG, albo mieszkać na terenie jednego z tych państw.

Kiedy trzeba złożyć SD-Z2 i co się dzieje po terminie?

To jest najdroższy termin w całej sprawie, bo jego przekroczenie nie kończy się karą porządkową, tylko utratą zwolnienia. Art. 4a ust. 3 mówi wprost: brak zgłoszenia oznacza opodatkowanie tak jak dla I grupy. Z darowizny za 0 zł podatku robi się wtedy zwykła sprawa podatkowa.

Zgłoszenia nie składasz zawsze. Obowiązek pojawia się dopiero wtedy, gdy wartość tej darowizny, doliczona do wartości wszystkiego, co dostałeś od tej samej osoby w roku darowizny i w 5 latach poprzedzających, przekracza 36 120 zł. Poniżej tej kwoty nie ma ani podatku, ani formularza.

Jeśli termin minął, a o darowiźnie dowiedziałeś się później, niż ona nastąpiła, ustawa daje 6 miesięcy od dnia, w którym się o niej dowiedziałeś, pod warunkiem uprawdopodobnienia tej okoliczności. Przy darowiźnie auta w rodzinie ten wyjątek prawie nigdy nie zadziała, bo trudno przekonać urząd, że nie wiedziałeś o samochodzie stojącym pod domem.

Ile czasu masz na rejestrację i zgłoszenia urzędowe?

Kary za rejestrację i za zbycie nakłada starosta w decyzji administracyjnej, a współwłaściciele ponoszą je solidarnie. Rozpisaliśmy to szerzej w tekście o tym, jakie terminy obowiązują po zbyciu pojazdu.

Po co ludzie przepisują tylko część samochodu?

Mechanizm jest prosty: darujesz dziecku na przykład połowę auta zamiast całości, a w dowodzie rejestracyjnym pojawia się dwóch właścicieli. Ubezpieczyciele biorą pod uwagę historię szkodową współwłaścicieli, więc składka bywa niższa, niż gdyby młody kierowca był sam.

I tu musimy być uczciwi: nie ma jednej tabeli, z której wynikałoby, ile to daje. Każdy zakład ubezpieczeń ma własną taryfę, a ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych pozwala mu jedynie przeliczyć składkę z uwzględnieniem zniżek i zwyżek nowego posiadacza (art. 31 ust. 2). Żadnych procentów więc nie podamy, bo nikt ich oficjalnie nie publikuje. Sprawdź to ofertami, nie założeniami.

Co dzieje się z OC po darowiźnie?

Art. 31 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych traktuje darowiznę jak każde inne przeniesienie własności. Obdarowany wchodzi w prawa i obowiązki darczyńcy, a umowa rozwiązuje się z końcem okresu, na który ją zawarto.

Obdarowany może ją wypowiedzieć w dowolnym momencie, na przykład gdy znajdzie tańszą ofertę. Musi wtedy mieć nową polisę najpóźniej w dniu rozwiązania starej, bo przerwa w ochronie kosztuje. Dla samochodu osobowego opłata za brak OC to dwukrotność minimalnego wynagrodzenia, a przy stawce 4806 zł obowiązującej w 2026 roku daje to 9610 zł po zaokrągleniu do pełnych 10 zł. Szczegóły trybów wypowiedzenia opisaliśmy w tekście o terminach wypowiedzenia OC, a samo przejście polisy tłumaczy hasło przeniesienie OC.

Jeśli obdarowany polisy nie wypowie, ubezpieczyciel może przeliczyć składkę według jego zniżek i zwyżek. Młody kierowca, który dostał auto od ojca, powinien więc spodziewać się dopłaty, a nie darmowej jazdy do końca okresu.

Dlaczego sprzedaż za symboliczną złotówkę to zły pomysł?

Przy umowie sprzedaży podstawą PCC jest wartość rynkowa rzeczy, ustalana według przeciętnych cen w obrocie z uwzględnieniem stanu i zużycia. Jeżeli kwota z umowy odbiega od tej wartości, organ wzywa do jej skorygowania, dając na to co najmniej 14 dni, a gdy podatnik nie reaguje, powołuje biegłego. Jeśli wycena biegłego różni się od podanej kwoty o więcej niż 33 procent, koszty opinii pokrywa podatnik.

Wyjątkiem, w którym PCC pojawia się także przy darowiźnie, jest przejęcie długów darczyńcy, na przykład reszty kredytu za auto. Wtedy podatek liczy się od wartości przejętych zobowiązań. Przy zwykłej darowiźnie auta bez obciążeń tego problemu nie ma.

Jeśli auto jest naprawdę tanie, zwolnienie z PCC przy sprzedaży rzeczy ruchomych obejmuje podstawę do 1000 zł. Powyżej tej kwoty kupujący płaci 2 procent i składa PCC-3. Zanim wpiszesz jakąkolwiek kwotę, sprawdź, jak ustalić wartość rynkową samochodu.

Darowizna poza rodziną: ile zapłaci obdarowany?

Do II grupy należą między innymi rodzeństwo rodziców (ciotki, wujowie), zstępni rodzeństwa (siostrzeńcy, bratankowie) oraz małżonkowie rodzeństwa. III grupa to wszyscy pozostali, w tym partner, z którym nie ma się ślubu, i znajomy z pracy.

Progi w skali są takie same dla wszystkich grup: pierwsza stawka do 10 278 zł nadwyżki, druga do 20 556 zł, trzecia powyżej.

Jeżeli auto należy do majątku wspólnego małżonków, do darowizny potrzebna jest zgoda drugiego małżonka. Wynika to z art. 37 § 1 pkt 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a bez tej zgody ważność umowy zależy od późniejszego potwierdzenia. W sprawach spornych albo przy aucie obciążonym kredytem warto zapytać prawnika, bo referowanie przepisów to nie to samo co porada w konkretnej sytuacji.

Co zrobić ze starym autem, które zostało w garażu

Po darowiźnie często zostaje drugi samochód, którego nikt już nie używa. Na Denwi wystawisz go bez opłaty za publikację i bez prowizji od sprzedaży, a liczba ogłoszeń na koncie nie jest limitowana. Rozmowy z kupującymi prowadzisz we wbudowanym czacie, więc nie musisz podawać numeru telefonu w treści ogłoszenia. Konto zakładasz mailem albo przez Google.

Zanim wystawisz, zajrzyj do samochodów na sprzedaż i porównaj, za ile stoją podobne roczniki. Zasady publikacji opisaliśmy na stronie darmowe ogłoszenia.