Formalności
Darowizna rzeczy a podatek: kiedy zgłosić i kto płaci
Oddajesz rzecz za darmo albo ją dostajesz? Kto płaci podatek od darowizny, jakie są kwoty wolne, kiedy złożyć SD-3 lub SD-Z2 i po co spisać umowę.
Oddajesz sąsiadowi pralkę, a koleżance z pracy rower po dziecku. Ktoś pyta, czy to nie jest „darowizna do zgłoszenia”. Jest to darowizna, ale w zdecydowanej większości przypadków nikt niczego nie zgłasza i nie płaci. Poniżej sprawdzisz, kiedy jest inaczej.
Kto płaci podatek od darowizny rzeczy?
Krótka odpowiedź
Płaci obdarowany, czyli ten, kto dostaje rzecz. Darczyńca nie ma żadnych obowiązków wobec urzędu skarbowego, niezależnie od wartości tego, co oddaje. Obdarowany płaci dopiero po przekroczeniu kwoty wolnej, która zależy od pokrewieństwa z darczyńcą.
Oddanie rzeczy za darmo to w prawie cywilnym umowa darowizny: darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia kosztem swojego majątku. Kodeks cywilny wymaga do niej aktu notarialnego, ale umowa zawarta bez tej formy staje się ważna z chwilą wydania rzeczy. Przy rzeczach ruchomych, takich jak meble, sprzęt czy ubrania, nikt nie chodzi do notariusza: wydanie rzeczy wystarcza.
Ta sama zasada wyznacza datę ważną dla podatku. Przy darowiźnie bez aktu notarialnego obowiązek podatkowy powstaje w chwili spełnienia świadczenia, czyli w dniu, w którym obdarowany odebrał rzecz.
Jakie są kwoty wolne od podatku od darowizny?
Krótka odpowiedź
Kwota wolna od jednego darczyńcy wynosi 36 120 zł dla I grupy podatkowej, 27 090 zł dla II grupy i 5733 zł dla III grupy. Do bieżącej darowizny dolicza się wszystko, co obdarowany dostał od tej samej osoby w tym samym roku i w 5 latach wcześniej.
36 120 zł
kwota wolna w I grupie podatkowej
Źródło: art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn
27 090 zł
kwota wolna w II grupie podatkowej
Źródło: art. 9 ust. 1 pkt 2
5733 zł
kwota wolna w III grupie, w tym dla obcych osób
Źródło: art. 9 ust. 1 pkt 3
| Grupa | Kto do niej należy | Kwota wolna | Skala podatku od nadwyżki |
|---|---|---|---|
| I | małżonek, dzieci i wnuki, rodzice i dziadkowie, pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha, teściowie | 36 120 zł | 3 do 7% |
| II | dzieci rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, małżonkowie rodzeństwa, rodzeństwo małżonka i inni dalsi krewni wymienieni w ustawie | 27 090 zł | 7 do 12% |
| III | wszyscy pozostali, w tym sąsiad, znajomy i obcy odbiorca z ogłoszenia | 5733 zł | 12 do 20% |
Grupę ustala się według osobistego stosunku obdarowanego do darczyńcy. Kwota wolna działa osobno dla każdego darczyńcy: jeśli dostajesz rzeczy od trzech różnych sąsiadów, każdego liczysz oddzielnie.
Kiedy obdarowany musi zgłosić darowiznę?
Krótka odpowiedź
Gdy wartość darowizn od jednej osoby z bieżącego roku i 5 lat wcześniej przekroczy kwotę wolną. Obdarowany spoza najbliższej rodziny składa wtedy zeznanie SD-3 w ciągu miesiąca od dnia otrzymania rzeczy. Najbliższa rodzina składa SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy i dzięki temu nie płaci podatku.
- Dzień 0
Wydanie rzeczy
Przy darowiźnie bez notariusza w tym dniu powstaje obowiązek podatkowy.
- 1 miesiąc
Zeznanie SD-3
Termin dla obdarowanego, który nie korzysta ze zwolnienia dla najbliższej rodziny.
- 6 miesięcy
Zgłoszenie SD-Z2
Termin dla najbliższej rodziny, która chce skorzystać z pełnego zwolnienia.
Źródło: art. 4a ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 17a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn
Pełne zwolnienie z art. 4a obejmuje węższy krąg niż I grupa: małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki), wstępnych (rodziców, dziadków), pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Zięć, synowa i teściowie są w I grupie, ale w tym zwolnieniu już nie. Szczegóły formularza opisujemy w haśle SD-Z2.
Zgłoszenia SD-Z2 nie składasz w ogóle, jeśli suma darowizn od tej osoby z bieżącego roku i 5 lat wcześniej nie przekracza 36 120 zł, albo jeśli umowa była zawarta u notariusza. Spóźnienie z SD-Z2 kosztuje: rodzina traci zwolnienie i rozlicza się jak zwykła I grupa, z kwotą wolną i skalą 3 do 7%.
Według gov.pl SD-Z2 złożysz przez e-Urząd Skarbowy, osobiście albo pocztą, bez opłat. Który urząd jest właściwy, gov.pl podpowiada na tej samej stronie, a adresy urzędów znajdziesz w danych teleadresowych KAS.
Ile podatku zapłaci obcy obdarowany?
Krótka odpowiedź
Podatek liczy się tylko od nadwyżki ponad 5733 zł. Do 10 278 zł nadwyżki stawka w III grupie wynosi 12%, a przy wyższych kwotach rośnie progowo do 20%. Przy typowych rzeczach oddawanych za darmo nadwyżki zwykle nie ma.
Przykład: rower elektryczny od znajomego
Znajomy oddaje Ci rower elektryczny, którego wartość rynkowa w dniu wydania wynosi 7000 zł. Wcześniej nic od niego nie dostałeś. Nadwyżka ponad kwotę wolną to 7000 zł minus 5733 zł, czyli 1267 zł. Podatek wynosi 12% od nadwyżki, około 152 zł, a zeznanie SD-3 składasz w ciągu miesiąca od odbioru roweru.
Gdyby ten sam rower dostał od ojca, mieściłby się w kwocie wolnej I grupy i nie byłoby żadnych formalności.
Przykład: meble za odbiór
Bierzesz z ogłoszenia komodę, stół i cztery krzesła. Podobne komplety w podobnym stanie chodzą po kilkaset złotych. Wartość rynkowa jest daleko poniżej 5733 zł, więc niczego nie zgłaszasz.
Wartość rzeczy określa obdarowany, a urząd przyjmuje ją, jeśli odpowiada wartości rynkowej. Wartość rynkowa to przeciętna cena rzeczy tego samego rodzaju, z uwzględnieniem stanu i zużycia, z dnia otrzymania. Jak ją ustalić na podstawie ogłoszeń, pokazujemy w tekście jak wycenić rzecz używaną.
Czy sprzedaż za złotówkę jest lepsza od darowizny?
Krótka odpowiedź
Nie. Przy umowie sprzedaży podatek od czynności cywilnoprawnych liczy się od wartości rynkowej rzeczy, a nie od ceny wpisanej do umowy. Kupujący za 1 zł rzecz wartą więcej niż 1000 zł płaci 2% od jej wartości rynkowej i składa deklarację w ciągu 14 dni.
Sprzedaż rzeczy ruchomych, których wartość nie przekracza 1000 zł, jest z tego podatku zwolniona. Powyżej tego progu „symboliczna złotówka” nie zmniejsza podstawy, a do tego zamienia uczciwą darowiznę w umowę, której treść nie odpowiada rzeczywistości. Jeśli oddajesz rzecz bez zapłaty, nazwij to darowizną.
| Sposób przekazania | Kto płaci podatek | Od czego |
|---|---|---|
| Darowizna dla obcej osoby | obdarowany, jeśli przekroczy 5733 zł | nadwyżka ponad kwotę wolną |
| Darowizna dla dziecka lub rodzica | nikt, gdy SD-Z2 złożone w terminie lub suma poniżej 36 120 zł | nie dotyczy |
| Sprzedaż za 1 zł rzeczy wartej ponad 1000 zł | kupujący, 2% PCC | wartość rynkowa rzeczy |
To samo dotyczy samochodu, który jest najczęstszym powodem pytań o „sprzedaż za złotówkę”. Pełne rozliczenie auta w rodzinie opisujemy w tekście darowizna samochodu w rodzinie.
Po co spisywać umowę darowizny rzeczy?
Krótka odpowiedź
Przy drobiazgach nie ma takiej potrzeby. Przy rzeczach wartych więcej umowa pokazuje, kiedy i od kogo obdarowany dostał rzecz, jaka była jej wartość i że darczyńca uprzedził o znanych wadach. To przydaje się przy zgłoszeniu do urzędu i przy ewentualnym sporze.
Umowa nie zmienia skutków podatkowych, ale porządkuje fakty. Data wydania wyznacza termin na SD-3 lub SD-Z2, a wpisana wartość rynkowa ułatwia zeznanie. Kodeks cywilny przewiduje też, że darczyńca naprawia szkodę wyrządzoną wadą rzeczy, jeśli o wadzie wiedział i nie uprzedził obdarowanego. Zapis o znanych usterkach chroni więc obie strony.
Co wpisać do umowy darowizny rzeczy ruchomej
- Dane darczyńcy i obdarowanego: imię, nazwisko, adres.
- Opis rzeczy: marka, model, numer seryjny, jeśli jest.
- Wartość rynkowa w dniu wydania.
- Znane wady i stan techniczny.
- Data i miejsce wydania rzeczy.
- Podpisy obu stron.
Gotowy dokument do uzupełnienia znajdziesz we wzorze umowa darowizny. Przy darowiźnie pieniędzy obowiązują dodatkowe warunki zwolnienia, opisane przy wzorze umowa darowizny pieniędzy. Referujemy przepisy i oficjalne poradniki; w nietypowej sytuacji, na przykład przy kilku darowiznach od tej samej osoby w ciągu kilku lat, zapytaj doradcę podatkowego.
Jak oddać rzecz za darmo na Denwi?
Krótka odpowiedź
Dodajesz ogłoszenie i przy cenie włączasz przełącznik „Oddam za darmo”. Ogłoszenie dostaje znaczek „Za darmo”, zostaje w swojej kategorii i pojawia się na stronie ze wszystkimi darmowymi rzeczami.
Darmowe ogłoszenia z całego serwisu przejrzysz pod adresem oddam za darmo. Jak umówić odbiór z obcą osobą, opisujemy w poradniku odbiór własny krok po kroku, a pełną mapę miejsc, w których oddasz rzeczy, w tekście oddam za darmo.
Oddaj rzecz za darmo
Dodaj ogłoszenie i włącz „Oddam za darmo” przy cenie. Publikacja kosztuje 0 zł, a po odbiorze możesz spisać umowę darowizny z gotowego wzoru.
Jak działają darmowe ogłoszenia na Denwi ›Najczęstsze pytania
Czy oddając rzecz obcej osobie, muszę coś zgłosić w urzędzie skarbowym?
Nie. Ustawa o podatku od spadków i darowizn nakłada obowiązki na nabywcę, czyli obdarowanego. Darczyńca nic nie zgłasza i nie płaci, niezależnie od wartości rzeczy.
Czy po otrzymaniu mebli z ogłoszenia muszę złożyć SD-3?
Tylko wtedy, gdy wartość rynkowa wszystkiego, co dostałeś od tej samej osoby w bieżącym roku i 5 latach wcześniej, przekracza 5733 zł. Używane meble oddawane za odbiór zwykle są warte dużo mniej. Wartość określasz według przeciętnych cen podobnych rzeczy w podobnym stanie.
Czy zgłoszenie SD-Z2 jest potrzebne przy prezencie od rodzica wartym 2000 zł?
Nie. Zgłoszenia nie składasz, gdy suma darowizn od tej osoby z bieżącego roku i 5 lat wcześniej nie przekracza 36 120 zł. Przy jednorazowym prezencie w tej wysokości nie masz żadnych formalności.
Czy da się złożyć SD-Z2 przez internet?
Tak. Gov.pl wskazuje trzy drogi: e-Urząd Skarbowy na podatki.gov.pl, osobiście w urzędzie skarbowym albo pocztą. Złożenie jest bezpłatne.
Czy obdarowany zapłaci podatek, gdy szybko sprzeda otrzymaną rzecz?
Może zapłacić PIT, jeśli sprzeda ją przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym stał się jej właścicielem. To osobny podatek, niezwiązany z podatkiem od darowizny. Przy wątpliwościach zapytaj księgowego albo Krajową Informację Skarbową.
Źródła
- Ustawa o podatku od spadków i darowizn, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 478 (art. 4a, 6, 8, 9, 14, 15, 17a) - Dziennik Ustaw, API ELI Sejmu RP (dostęp: 2026-10-03)
- Podatek od spadków i darowizn: stawki i limity - podatki.gov.pl, Ministerstwo Finansów (dostęp: 2026-10-03)
- Zgłoś otrzymanie majątku ze spadku lub darowizny (formularz podatkowy SD-Z2) - Portal Gov.pl (dostęp: 2026-10-03)
- Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795 (art. 888, 890, 892) - Dziennik Ustaw, API ELI Sejmu RP (dostęp: 2026-10-03)
- Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 191 (art. 6, 7, 9, 10) - Dziennik Ustaw, API ELI Sejmu RP (dostęp: 2026-10-03)
- Zbycie rzeczy ruchomej: kiedy powstaje przychód w PIT - podatki.gov.pl, Ministerstwo Finansów (dostęp: 2026-10-03)
Tekst przygotowała Redakcja Denwi. Zasady, na jakich powstają nasze materiały, opisujemy w polityce redakcyjnej. Znalazłeś błąd albo nieaktualną informację? Napisz do nas.