Sprzedaż grzybów leśnych: przepisy, atest i podatek

Wracasz z lasu z dwoma koszami podgrzybków, a w domu nikt już nie chce patrzeć na sos grzybowy. Sprzedaż grzybów leśnych jest legalna, ale przepisy stawiają trzy warunki: gatunek z urzędowego wykazu, atest od klasyfikatora grzybów lub grzyboznawcy i sprzedaż na targowisku albo w sklepie, a nie na poboczu.

Poniżej po kolei: kto wystawia atest, gdzie wolno stanąć z koszem, kiedy trzeba iść do sanepidu, co z suszem i marynatami, a co z podatkiem.

Czy można sprzedawać grzyby bez atestu?

Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia wyłącza ze swojego zakresu osoby, które indywidualnie zbierają grzyby z urzędowego wykazu. To wyłączenie dotyczy jednak samego zbierania. W chwili, gdy grzyby trafiają do klienta za pieniądze, wchodzisz w obrót żywnością i wtedy obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia o grzybach: atest i określone miejsca sprzedaży.

Sanepid mówi o tym wprost. Wojewódzka stacja w Krakowie pisze, że atest musi mieć każdy sprzedawca, nawet ten z targowiska czy ze skraju leśnej drogi. Stacja w Gdańsku dodaje, że sprzedaż w innych miejscach oraz bez atestu jest nielegalna.

Kto wystawia atest na grzyby i co w nim jest?

Wzory atestów są w załącznikach do rozporządzenia. Na ateście na grzyby świeże specjalista wpisuje datę i godzinę oceny, gatunek, okolice pochodzenia i ilość w kilogramach. Na ateście na grzyby suszone są dodatkowo postać (całe owocniki, kapelusze, krajanka), rodzaj opakowania i zawartość wody.

Klasyfikatorów najłatwiej szukać w punktach skupu grzybów, bo ustawa nakazuje skupom zatrudniać osoby z uprawnieniami. Druga droga to telefon do powiatowej stacji sanepidu. Wykonywanie czynności klasyfikatora lub grzyboznawcy bez uprawnień jest zagrożone grzywną (art. 100 ustawy o bezpieczeństwie żywności), więc „atest” od znajomego grzybiarza nic nie znaczy.

Jakie grzyby wolno sprzedawać?

Z typowych grzybów leśnych na liście są między innymi: borowik szlachetny (prawdziwek), podgrzybek brunatny, koźlarz babka i koźlarz czerwony, maślaki, kurka, rydz, kania, opieńka miodowa, gąska zielonka, kolczak obłączasty, siedzuń sosnowy i płachetka zwyczajna.

Pułapki są w szczegółach:

• smardz jadalny i smardz stożkowaty wolno sprzedawać tylko wtedy, gdy pochodzą z ogrodów, upraw ogrodniczych, szkółek leśnych i terenów zielonych albo spoza Polski, a nie z lasu,
• soplówka jeżowata, soplówka bukowa, łuszczak zmienny i żagwica listkowata są dopuszczone tylko z uprawy lub spoza Polski,
• pieczarki ze stanu naturalnego odpadają, jeśli są tak młode, że blaszki jeszcze nie poróżowiały,
• od 18 stycznia 2026 r. z wykazu usunięto pozycję nr 23, więc warto sprawdzać aktualny tekst, a nie stare ściągi z internetu.

Grzyb spoza wykazu nie dostanie atestu, nawet jeśli jest jadalny i smakuje. Klasyfikator, który podbiłby atest na taki gatunek, ryzykuje utratę uprawnień.

Oprócz tego świeże grzyby w partii mają być jednego gatunku, bez pleśni, bez żywych larw i bez rozdrabniania. Dozwolone jest tylko jednokrotne przecięcie wzdłuż trzonu, a trzonów oddzielonych od kapeluszy nie może być więcej niż kapeluszy. Piasku i ziemi może być najwyżej 1 procent masy.

Gdzie wolno sprzedawać grzyby z lasu?

Ten przepis jest w § 4 rozporządzenia i dotyczy zarówno grzybów świeżych, jak i suszonych pozyskanych z grzybów leśnych. Restauracje i stołówki również mogą używać dzikich grzybów tylko z atestem.

Jest też drugie ograniczenie, geograficzne. Jeśli sprzedajesz to, co zebrałeś osobiście, działasz w ramach dostaw bezpośrednich, a te wolno prowadzić na terenie województwa, w którym zbierasz, i w województwach przyległych.

Czy do sprzedaży grzybów potrzebny jest wpis w sanepidzie?

Rozporządzenie o dostawach bezpośrednich obejmuje wprost „surowce pochodzące z dokonywanych osobiście zbiorów ziół i runa leśnego”, a także produkty z nich w postaci kiszonej lub suszonej. Ilość nie może przekraczać tego, co sam zebrałeś. Odkupienie grzybów od sąsiada i dorzucenie ich do swojej skrzynki wychodzi poza dostawy bezpośrednie.

1. Złóż wniosek o wpis do rejestru

   Do powiatowej stacji sanepidu, na piśmie, co najmniej 14 dni przed pierwszą sprzedażą. We wniosku podajesz swoje dane, rodzaj działalności (dostawy bezpośrednie runa leśnego, grzyby świeże lub suszone) i miejsce prowadzenia działalności.

2. Sprawdź, gdzie stanie Twoje stoisko

   Targowisko albo sklep, w Twoim województwie lub sąsiednim. Zapytaj zarządcę targowiska o zasady i opłatę targową.

3. Zbierz i posortuj grzyby

   Każdy gatunek osobno, oczyszczone, bez ściółki i ziemi, bez robaczywych i spleśniałych owocników.

4. Uzyskaj atest dla partii

   Z grzybami jedziesz do klasyfikatora grzybów albo grzyboznawcy. Atest dotyczy tej konkretnej partii, więc następny zbiór to następna ocena.

5. Sprzedawaj z atestem przy sobie

   Atest powinien być na stoisku, bo to jedyny dowód, że partia została sprawdzona.

Zmianę danych z wniosku, na przykład nowy adres, zgłaszasz do sanepidu w ciągu 30 dni. Nie znaleźliśmy w przepisach progu, poniżej którego okazjonalna sprzedaż kilku koszy byłaby zwolniona z wpisu. Jeśli sprzedajesz raz w roku, zapytaj swoją stację sanepidu, jak traktuje taki przypadek.

Czy wolno zbierać grzyby w lesie państwowym na sprzedaż?

Ustawa o lasach rozróżnia te dwa rodzaje zbioru w art. 27, ale nie mówi, czy osoba sprzedająca na targu kilka kilogramów własnego zbioru to jeszcze „potrzeby własne”. Nadleśnictwo Żagań pisze w swoim komunikacie, że skup płodów runa leśnego może być prowadzony jedynie od osób, które mają umowę z nadleśnictwem na zbiór dla celów przemysłowych. Nadleśniczy odmawia zawarcia takiej umowy, gdy zbiór zagraża środowisku leśnemu.

Niezależnie od celu zbioru obowiązują te same zakazy:

Grzyby wykręcane z grzybnią albo „szukane grabiami” to nie tylko kiepska praktyka. Niszczenie grzybni i rozgarnianie ściółki są w lasach zabronione wprost.

Jak sprzedawać grzyby suszone i marynowane?

Przy suszu zasady są dość proste. Każdy gatunek suszysz osobno, gotowy towar nie może mieć więcej niż 12 procent wody, pleśni ani szkodników. Trzonów nie może być więcej niż kapeluszy. Atest na susz wystawia wyłącznie grzyboznawca, a we wzorze atestu jest zapis, że grzyby dla konsumenta muszą być w opakowaniach jednostkowych z gatunkiem, numerem atestu i rokiem zbioru.

Z marynatami jest trudniej. Rozporządzenie o dostawach bezpośrednich obejmuje runo leśne w postaci kiszonej lub suszonej, o marynowaniu w occie nie mówi. Grzyby marynowane są w rozporządzeniu grzybowym przetworem, który musi być pasteryzowany i zakwaszony do określonego pH, a zakłady przetwórcze muszą mieć nadzór grzyboznawcy nad procesem. Rolniczy handel detaliczny tu nie pomoże, bo dotyczy żywności z własnej uprawy lub hodowli, a grzyb z lasu taki nie jest.

Czy od sprzedaży grzybów płaci się podatek?

To samo zwolnienie obejmuje zioła dziko rosnące, jagody i owoce leśne. Warunek jest jeden: zbiór osobisty lub z udziałem najbliższej rodziny. Kto skupuje grzyby od innych i odsprzedaje je z zyskiem, z tego zwolnienia nie skorzysta.

Przepis odwołuje się do grzybów leśnych jako surowca i nie mówi wprost o grzybach suszonych ani marynowanych. Jeśli sprzedajesz głównie przetwory, o ich podatkowe traktowanie najlepiej zapytać Krajową Informację Skarbową.

Jak dać znać, że masz grzyby na sprzedaż?

Grzyby są towarem na dzień, najwyżej dwa. Klientów trzeba mieć, zanim wrócisz z lasu, a nie dopiero na targu. Ogłoszenie w internecie pozwala uprzedzić stałych klientów, że w sobotę będziesz na targowisku z kurkami albo że masz suszone prawdziwki z atestem. Wydanie towaru i tak odbywa się tam, gdzie pozwalają przepisy, czyli na targowisku lub w sklepie.

Na Denwi grzyby, susz i inne produkty z lasu i ogrodu wystawisz w kategorii Bazarek. Publikacja kosztuje 0 zł, bez prowizji od sprzedaży i bez limitu ogłoszeń, a z kupującymi rozmawiasz przez wbudowany czat, bez podawania numeru telefonu w treści. Płatne są tylko opcjonalne wyróżnienia, szczegóły znajdziesz na stronie darmowych ogłoszeń. Jeśli sprzedajesz też jajka, miód albo plony z pola, zajrzyj do tekstów o sprzedaży jaj z własnej hodowli, sprzedaży miodu z pasieki i do kalendarza sezonowego Bazarku. Różnice między formami sprzedaży żywności wyjaśnia hasło rolniczy handel detaliczny.

W ogłoszeniu napisz, jakie gatunki masz, czy są świeże czy suszone, kiedy i na którym targowisku będziesz oraz że partia ma atest. To ostatnie zdanie odróżnia Cię od sprzedawcy z pobocza.